बुवा–आमाको सपना, शहरको अँध्यारो : विद्यार्थी जीवन जुवाको दलदलमा

काठमाडौं – हाम्रो समाजमा अभिभावकको सबैभन्दा ठूलो सपना के हो? छोराछोरीलाई राम्रो पढाइ दिलाउने, उनीहरूलाई सफल बनाउने र समाजमा सम्मानित स्थानमा देख्ने। यही आशामा गाउँ–बस्तीका हजारौं अभिभावकले आफ्नो रगत–पसिनाले कमाएको कमाई छोराछोरीलाई शहर पठाउँछन्। उनीहरूलाई होस्टलमा वा डेरामा राख्छन्, पढाइको लागि आवश्यक सबै सुविधा जुटाउँछन्, तर वास्तविकतामा शहरको चमक–दमकले कतिपय विद्यार्थीहरूलाई बिल्कुलै फरक बाटोतर्फ धकेलिरहेको छ।

राति अबेरसम्म किताबका पाना पल्टाउने अपेक्षा गरिएको विद्यार्थीहरू अहिले UNO, Ludo, Poker जस्ता खेलमा रात काट्न थालेका छन्। सुरुमा रमाइलोको लागि खेलिएको यी खेलहरू बिस्तारै पैसासँग जोडिन्छन् र अन्ततः जुवाको स्वरूप लिन्छन्। साथीहरूसँग कोठाभित्र १२–१ बजेसम्म तासका गड्डा पल्टाइरहेका दृश्यहरूले समाजलाई चिन्तित बनाएको छ।

---

बुवा–आमाको सपना र शहरको वास्तविकता

गाउँमा बसेका आमाबाबुले जब छोराछोरीलाई शहर पठाउँछन्, उनीहरूको मनमा एउटै कुरा हुन्छ – “हाम्रो छोराछोरी राम्रो पढेर हाम्रो वृद्धावस्थाको सहारा बन्नेछन्।” तर वास्तविकता चाहिँ फरक छ। कतिपय विद्यार्थीहरू पढाइलाई बेवास्ता गर्दै शहरको भोगविलास, साथीहरूको दबाब र चटक रमाइलोमा हराउँदैछन्।

यसरी लापरबाही बढ्दै जाँदा उनीहरू आफ्नै भविष्यलाई खतरामा पारिरहेका छन्। पढाइ बिग्रनु त छँदैछ, साथै अनुशासन हराउने, सामाजिक प्रतिष्ठा गुमाउने र परिवारलाई दुःख दिने अवस्था सिर्जना भइरहेको छ।

---

विशेषज्ञहरूको चेतावनी

शिक्षाविद् डा. राजेन्द्र श्रेष्ठ भन्छन् –

> “विद्यार्थी जीवनमा बस्ने लत नै भविष्यको जग हो। यदि यो उमेरमा जुवा, लत–पातमा फस्ने हो भने त्यहाँबाट बाहिर आउन गाह्रो हुन्छ। न त उनीहरूले पढाइमा प्रगति गर्न सक्छन्, न त समाजमा राम्रो स्थान पाउँछन्।”

मनोविज्ञहरूले पनि चेतावनी दिएका छन् कि यस्तो लतले मानसिक स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्छ। एकातिर पढाइमा असफलता, अर्कोतिर निराशा, अन्ततः अपराधतर्फ आकर्षण – यी सबै जोखिमको श्रृंखला त्यही सानो खेलबाट सुरु हुन्छ।

---

समाज र अभिभावकको भूमिका

समाजशास्त्रीहरूका अनुसार, यो केवल व्यक्तिगत समस्या होइन, सामाजिक समस्या हो। जब धेरै विद्यार्थीहरू यस्तो प्रवृत्तिमा लाग्छन्, तब पूरै पुस्ता नै जोखिममा पर्छ।

अभिभावकहरूले छोराछोरीलाई केवल शहर पठाएर “कर्तव्य पूरा भयो” भन्ने मानसिकता त्याग्नुपर्छ। नियमित निगरानी, संवाद र आत्मीय सम्बन्ध आवश्यक हुन्छ। विद्यालय–कलेजहरूले पनि विद्यार्थीको अनुशासन र आचरणमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने माग गरिएको छ।

---

भविष्यको प्रश्न

आजको पुस्ता नै भोलिको समाज हो। यदि उनीहरू जुवातास, रमाइलो र लत–पातमा फसे भने भोलिको समाजलाई कसरी बलियो बनाउन सकिन्छ? बुवा–आमाले छोराछोरीलाई शहर पठाउँदा दिएको विश्वासलाई नतिजाले धोका दियो भने त्यो केवल व्यक्तिगत मात्र होइन, सामूहिक हार हुनेछ।

---

निष्कर्ष

यो केवल खेल होइन, भविष्यसँग खेलवाड हो।

विद्यार्थीहरूले बुझ्नैपर्छ – असली रमाइलो सफलता हो, असली गर्व उपलब्धि हो। र अभिभावक–समाजले पनि समयमै सतर्कता अपनाए मात्र हाम्रो पुस्ता उज्यालो भविष्यतर्फ अघि बढ्न सक्छ।